Τι αποκαλύπτει για την υγεία σου ο τρόπος που κοιμάσαι – Τα πέντε προφίλ ύπνου

Είναι γνωστό ότι η ποιότητα του ύπνου συμβάλλει στην ψυχική υγεία, αλλά τώρα επιστήμονες προχώρησαν ένα επίπεδο παραπάνω, ταυτοποιώντας πέντε βασικά προφίλ και συνδέοντας τα με επίπεδα ψυχικών νόσων και γενικότερα με τη συμπεριφορά. 

Στη νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο PLOS Biology, οι ερευνητές εξέτασαν διαφορετικές πτυχές του ύπνου. Τα δεδομένα προήλθαν από 770 υγιείς νέους ενήλικες που συμμετείχαν στο Human Connectome Project, ένα πρόγραμμα που συνδυάζει απεικονίσεις εγκεφάλου με πληροφορίες που συλλέγονται από τους ίδιους τους συμμετέχοντες για τον ύπνο, την υγεία και τον τρόπο ζωής τους.

Τα πέντε προφίλ και τι δείχνει κάθε ένα

Όπως διαβάζουμε στο Science Alert, με βάση αυτά τα στοιχεία, οι επιστήμονες κατέληξαν σε πέντε ξεχωριστά προφίλ ύπνου, τα οποία παρουσιάζουν μοναδικά μοτίβα στη λειτουργία του εγκεφάλου. Το πρώτο προφίλ συνδέει τον κακό ύπνο με ψυχικές δυσκολίες. Τα άτομα αυτού του προφίλ είχαν προβλήματα στον ύπνο, κυρίως δυσκολία να αποκοιμηθούν και χαμηλή ικανοποίηση από την ποιότητα του ύπνου τους. Παράλληλα, εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, φόβου, θυμού και στρες.

Το δεύτερο προφίλ αφορά ανθρώπους που δεν έχουν σοβαρά προβλήματα ύπνου, αλλά παρόλα αυτά αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες. Στην ομάδα αυτή συναντάμε υψηλά επίπεδα άγχους, θυμού, στρες, φόβου και θλίψης, καθώς και χαμηλή προσοχή στη λεπτομέρεια και αυτοπειθαρχία. Στην περίπτωση τους, τα ζητήματα πιθανώς προέρχονται από άλλους παράγοντες εκτός του ύπνου.

Το τρίτο προφίλ σχετίζεται κυρίως με τη χρήση φαρμάκων για τον ύπνο. Τα άτομα σε αυτή την κατηγορία συνήθως είναι πιο συνεπείς στις δραστηριότητές τους και δηλώνουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τις φιλίες και τις σχέσεις υποστήριξης που έχουν. Παρά την καλύτερη κοινωνική και συναισθηματική ζωή, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη μνήμη, στην οπτική επεξεργασία πληροφοριών και στην ικανότητα προσανατολισμού.

Το τέταρτο προφίλ αφορά την διάρκεια του ύπνου. Όσοι κοιμούνται λιγότερες ώρες εμφανίζουν συχνότερα επιθετική συμπεριφορά, δυσκολίες στη γλωσσική κατανόηση, στη διαχείριση συναισθημάτων και στη γενική νοητική ευελιξία.

Τέλος, το πέμπτο προφίλ χαρακτηρίζεται από συχνές διακοπές κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τα άτομα αυτά παρουσιάζουν επίσης επιθετικότητα και προβλήματα στη νοητική λειτουργία, όπως και η ομάδα με σύντομο ύπνο, αλλά επιπλέον εμφανίζουν σκέψεις που τους αγχώνουν, αυξημένη αρτηριακή πίεση, τάση στο κάπνισμα και συμπτώματα εξάρτησης από το αλκοόλ.

Τι λένε οι ειδικοί

Σύμφωνα με τους ερευνητές τα διαφορετικά προφίλ ύπνου αντικατοπτρίζονται και σε ξεχωριστά μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας, κάτι που υποδηλώνει πως οι εμπειρίες του ύπνου επηρεάζουν όχι μόνο τη συμπεριφορά και την υγεία, αλλά και τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Οι περισσότερες μελέτες έως σήμερα εξέταζαν έναν παράγοντα ύπνου τη φορά και συνδέονταν με ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Η ομάδα ελπίζει ότι, κατανοώντας ποιο από τα πέντε προφίλ αντιπροσωπεύει καλύτερα κάθε άτομο, οι γιατροί θα μπορούν να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη επιτυχία προβλήματα ύπνου και συναφή ζητήματα υγείας.

Η έρευνα συνεχίζει να αναδεικνύει πόσο σημαντικός είναι ο ύπνος για την ευεξία μας. Η έλλειψη ύπνου είναι επιβλαβής, όπως και η υπερβολική ανάπαυση. Ωστόσο, η ποσότητα των ωρών από μόνη της δεν αρκεί: κάποια άτομα χρειάζονται φυσιολογικά περισσότερες ή λιγότερες ώρες. Η ουσία βρίσκεται στην ποιότητα του ύπνου, που επηρεάζεται από τον τρόπο, τον χώρο, τη συντροφιά και τις ώρες που κοιμόμαστε.

Το νέο αυτό μοντέλο αναδεικνύει ότι ο ύπνος δεν είναι απλώς μια καθημερινή συνήθεια, αλλά ένας καθοριστικός παράγοντας για την ψυχική, σωματική και κοινωνική μας υγεία.